تاریخچه پیدایش بورس در ایران و تحلیل بازار بورس ایران

بورس اوراق بهادار تهران (TSE) (مخفف انگلیسی: بورس اوراق بهادار تهران) بزرگترین بورس کالای ایران است که برای اولین بار در سال 1345 افتتاح شد. سازمان بورس اوراق بهادار در تهران مستقر است. از 1390، 339 شرکت با سرمایه در بازار ترکیبی 104.21 میلیارد دلار آمریکا در بورس اوراق بهادار قرار گرفتند.

بورس اوراق بهادار تهران یکی از بنیانگذاران فدراسیون بورس اوراق بهادار یورو آسیا است، یکی از بهترین بورس های عملکردی جهان در سال های 1380 تا 1391 بوده است. بورس اوراق بهادار تهران یک بازار نوظهور یا “مرزی” است.

بررسی انواع اوراق بهادار و ماهیت آنها در بازار سرمایه و بورس

تاریخچه پیدایش و مزیت بازار بورس ایران

مهمترین مزیتی که بازار بورس ایران نسبت به سایر بازارهای منطقه ای دارد این است که 37 صنعت به طور مستقیم در آن مشارکت دارند. صنایعی مانند تجارت خودرو، ارتباطات از راه دور، کشاورزی، پتروشیمی، معدن، آهن، فلز، مس، بانکداری و بیمه، واسطه گری مالی و سایر سهام در بازار بورس، که همین امر بازار بورس در ایران را در خاورمیانه بی نظیر می کند.

مزیت دوم این است که اکثر بنگاه های دولتی تحت سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی ایران خصوصی سازی می شوند. در چنین شرایطی، افراد مجاز به خرید سهام شرکتهای تازه خصوصی شده هستند.

 

تاریخچه صنعتی سازی سهام در بازار بورس ایران

مفهوم صنعتی سازی سهام به سال 1314 خورشیدی (1936 میلادی) برمی گردد، زمانی که بانک ملی به همراه کارشناسان بلژیکی گزارشی را منتشر کردند که جزئیات برنامه ای برای بورس اوراق بهادار عملیاتی در ایران است.

با این حال، این طرح قبل از شروع جنگ جهانی دوم عملی نشده بود و تا سال 1345، هنگامی که دولت مجدداً موضوع را مورد بررسی قرار داد و تصویب “قانون بورس اوراق بهادار، تأیید نشد.

در ابتدا محدود به اندازه و دامنه، بورس اوراق بهادار تهران از سال 1345 فعالیت خود را آغاز کرد و فقط در اوراق بهادار شرکت ها و دولت ها تجارت می کرد.

گسترش سریع اقتصادی ایران در دهه 1348 همراه با تمایل مردمی برای مشارکت در رشد اقتصادی کشور از طریق بازارهای مالی، منجر به تقاضای سهام عدالت شد. دولت با اعطای سهام به کارمندان شرکتهای بزرگ دولتی و خصوصی، درگیر این روند شد. فعالیت بازار به میزان قابل توجهی افزایش یافت زیرا هم شرکت ها و هم افراد با ارزش خالص در ثروت تازه کشف شده مرتبط با بورس اوراق بهادار تهران شرکت کردند.

همه چیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی در منع فعالیت های مبتنی بر بهره و ملی شدن بانک های بزرگ و غول های صنعتی متوقف شد. بسیج کلیه منابع به سمت تلاش جنگی در طول جنگ 8 ساله ایران و عراق را متوقف کرد.

بخوانید: آموزش استفاده از سامانه tsetmc.com

پس از پایان جنگ، قانون بودجه سال 1366 فعالیت خود را در بورس اوراق بهادار مجدداً برقرار كرد و طی 8 سال این صرافی باعث افزایش تعداد آن به 249 شركت ذکر شده رسید.

دولت در سال 1367 با افزایش فعالیت در فعالیت سهم بسیاری از شرکتهای دولتی از طریق اهداف مشخص شده در اولین “اصلاحات اقتصادی پنج ساله” که دولت به همراه پارلمان اقتصادی را تعریف کردند، کاملاً پذیرای اصلاحات اقتصادی و ابتکار خصوصی سازی در سال 1368 بود. چشم انداز کشور برای پنج سال آینده توجه به ارتقاء بخش خصوصی و علاقه جدید به بورس اوراق بهادار، زندگی را به بازار بازگرداند.

با این وجود، عدم تنظیم مقررات و چارچوب قانونی منسوخ شده، منجر به بروز بحران در بازار شده و منجر به برخی “ذوب املاک” شده است. طی دوره 1374 تا 1378، یک سیستم تجارت خودکار ارائه شد و تعدادی از مکانیسم های مهم نظارتی تقویت شدند.

بازار سهام در سالهای گذشته اوج و فرود خود را تجربه کرده است، از جمله صدر جدول فهرست فدراسیون جهانی از نظر عملکرد در سال 1382. در سال 1392، پس از رسیدن به اوج تاریخی، بورس اوراق بهادار یک چهارم کل سرمایه بازار خود را به دلیل سقوط ریال ایران و رکود قیمت نفت از دست داد. همچنین در سال 1392 مقرر شد برخی از بانک ها و موسسات مالی متصل به دولت از طریق صندوق موسوم به صندوق توسعه بازار که به منظور ایجاد بازار و کاهش نوسانات در بورس سهام است، پول را به بورس تزریق کنند.

بدانید: بازار بورس چگونه کار میکند؟

وابستگی های صنعتی بورس اوراق بهادار تهران

از سال 1374 بورس اوراق بهادار تهران، عضو كامل در فدراسیون جهانی بورس و اوراق بهادار (FIBV) و عضو مؤسس فدراسیون بورس اوراق بهادار یورو آسیا (FEAS) است. از سال 1378 بورس اوراق بهادار تهران، عضو انجمن بین المللی گزینه های بازار است.

لوگو بورس اوراق بهادار تهران

نماد بورس اوراق بهادار تهران، نمایانگر بسیار سبک و سیاقی است از یک سلسله اشیای هخامنشی (550-330 قبل از میلاد) مصنوعی تسکین دهنده فلز، که در استان لرستان یافت شد. این اثر هنری دارای چهار مرد است که دست به دست هم می دهند و نشان از وحدت و همکاری دارد. آنها نشان داده شده اند که در داخل دایره های جهان ایستاده اند، که به نوبه خود مطابق اسطوره ایران باستان، پشتی های دو گاو، نمادی از شعور و سعادت پشتیبانی می شود.

ساختار دولت ایران و بانکداری اسلامی در بورس اوراق بهادار تهران

شورای بورس و اوراق بهادار بالاترین مقام است و مسئولیت کلیه سیاست های مرتبط، استراتژی های بازار و نظارت بر بازار بورس ایران را بر عهده دارد. رئیس شورای بورس اوراق بهادار تهران وزیر اقتصاد خواهد بود.

اعضای دیگر عبارتند از: وزیر تجارت، استاندار بانک مرکزی ایران، مدیرعامل اتاق بازرگانی، دادستان کل، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، نمایندگان انجمن های فعال بازار، سه کارشناس مالی درخواست شده توسط وزیر اقتصاد و به تصویب شورای وزیران و یک نماینده برای هر بورس کالا در بورس اوراق بهادار حضور دارند.
سازمان بورس و اوراق بهادار، مسئولیت وظایف اداری و نظارتی را بر عهده دارد که توسط هیئت مدیره اداره می شود. هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار توسط شورای بورس و اوراق بهادار انتخاب می شود.

سازمان بورس و اوراق بهادار همچنین به طور جدی نوآوری در محصولات اسلامی را ارتقا می بخشد و “کمیته شرع” خاصی را برای ارزیابی سازگاری محصولات جدید با قوانین اسلامی تشکیل داده است.  سازمان بورس تنها نهاد نظارتی برای تنظیم و توسعه بازار سرمایه در ایران است.

در مورد بانکداری اسلامی در بورس بیشتر بخوانید

عملیات شرکت خدمات بورس اوراق بهادار تهران

تحت ساختار جدید خود، بورس اوراق بهادار دارای تجارت آنلاین، هیئت داوری، امضای دیجیتال، محافظت از سرمایه گذاران، مکانیسم های نظارت و همچنین سیستم های پس از تجارت است. ب

ورس اوراق بهادار تهران به استثنای تعطیلات عمومی پنج روز در هفته از روز شنبه تا چهارشنبه برای تجارت آزاد است. معاملات از طریق سیستم اجرای تجارت خودکار از 9 صبح تا 12 ظهر انجام می شود که با یک سیستم ترخیص، تسویه حساب، سپرده گذاری و رجیستری یکپارچه شده است. بورس اوراق بهادار تهران صرفاً یک بازار مستقر است و کلیه معاملات به روشی و طبق اصول حراج آزاد انجام می شود.

سکوی معاملاتی ارتباطات در ایران

بورس اوراق بهادار تهران یک برنامه بلند پروازانه نوسازی را با هدف افزایش شفافیت بازار و جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی آغاز کرده است. اقدامات مشخصی که در برنامه ریزی و عملکرد بورس کالا از قبیل سیستم تسویه حساب، گسترش جغرافیایی، قوانین جدید بورس به منظور جذب سرمایه محلی و خارجی انجام شده است. بورس تهران سیستم تجاری جدیدی را که از (Atos Euronext Market Solutions (AEMS در سال 1385 خریداری شده است، نصب کرده است.

سیستم جدید امکان خرید و فروش سهام را در همان روز امکان پذیر می کند. این سیستم همچنین امکان ایجاد 2000 کارگاه کارگزاری را امکان پذیر کرده است، در حالی که این تعداد در گذشته تقریباً 480 عدد بود. افزایش معاملات الکترونیکی، ورودی بدون توقف و داده های به روز شده در سفارشات، معاملات و شاخص ها از دیگر ویژگی های سیستم جدید است. سیستم جدید باعث شده است که بازار بورس به بورس های بین المللی پیوند یابد. این بورس هم اکنون می تواند 700 معاملات در هر ثانیه و 150،000 معاملات در روز را انجام دهد.

سیستم تجارت یک سیستم سفارش محور است که با خرید و فروش سفارشات سرمایه گذاران مطابقت دارد. سرمایه گذاران می توانند سفارشات خود را با کارگزاران معتبر بورس اوراق بهادار، که این سفارشات را وارد سیستم معاملاتی می کنند، قرار دهند. سپس، سیستم براساس قیمت و مقدار مورد نیاز، بصورت خودکار سفارشات امنیتی خاص را می بخشد و می فروشد.

مکانیسم تعیین قیمت سهام به شرح زیر است:

•  بهترین قیمت (اولویت قیمت)
•  اولویت زمان سفارش

طبق قانون اولویت قیمت، سفارش فروش (خرید) با کمترین (بالاترین) قیمت برتری دارد. طبق قانون اولویت زمانی، سفارش قبلی بر همان قیمت بر دیگران مقدم است. بنابراین ، هنگامی که کمترین میزان فروش و بالاترین سفارشات خرید با قیمت مطابقت دارند، معامله با قیمت انجام می شود. به طور کلی، بازار بورس اوراق بهادار تهران یک بازار محور خالص است.

امیدواریم آشنایی با تاریخچه پیدایش بورس در ایران و اطلاعاتی که درباره سازمان بورس و اوراق بهادار تقدیمتان گردید برای شما مفید بوده باشد.