همه سرمایه گذارانی که قصد سرمایه گذاری در بازار بورس اوراق بهادار را دارند باید قبل از کاری عوامل موثر بر قیمت سهام و رفتار بازار بورس اوراق بهادار باید مورد بررسی قرار دهند و با در نظر گرفتن این عوامل و با توجه به تحلیلهای بنیادی و تحلیل تکنیکال، اقدام به خرید و فروش سهام کنیم.
ما در این مطلب به بررسی عوامل موثر بر قیمت سهام که عوامل محیطی یا کلان،عوامل مرتبط با صنعت، عوامل داخلی یا درون شرکت می باشد، بپردازیم.
بررسی عوامل موثر بر قیمت سهام
عوامل موثر بر قیمت سهام را به طور کلی میتوان به سه گروه تقسیم کرد :
عوامل کلان يا محيطي
نخستيـن عامل موثر بر قيمت سهام شرکتها، عوامل کلان يا محيطي هستنـد. منظور از عوامل محيطي، عواملي هستند، که کاملا خارج از اختيار شرکتها بوده، ولي ارزش سهام آنها را تحت تأثير قرار مي دهند. در ادامه به بررسی آنها می پردازیم:
- وضعيت اقتصادي و سياسي
يکي از عوامل موثر بر قیمت سهام ، وضعیت سیاسی و اقتصادی است که منظور از آن ثبات يا عدم ثبات در اوضاع اقتصادي و سياسي در عرصه داخلي و بينالمللي است.
قطعا، آرامش فضاي اقتصادي و سياسي کشورها ،زمينه تداوم فعاليت مثبت و رو به رشد بنگاههاي اقتصادي را فراهم می نماید که بر این اساس ، سرمايهگذاران اطمینان خاطری پیدا میکنند که با خريد سهام اين شرکتها، ميتوانند به سود قابل قبولي برسند ولی زمانی که وضعیت کشوری در حال بحران یا جنگهای داخلی می باشد، سرمایهگذاران در آن کشور مایل به سرمایهگذاری در بازار سرمایه نمیشوند و بر این اساس بازار سرمایه آن کشور را دچار رکود و حتی به ورشکستگی دچار می کند.
- سیاست های کلان پولی، مالی و ارزی
سیاست های کلی دولت در حوزه پولی، مالی و ارزی که از عوامل موثر بر قیمت سهام می باشد، میتواند بر روی وضعیت شرکت و در نتیجه بر قیمت سهام آنها تاثیرگذار باشد.
بطور مثال درصورت افزايش نرخ ارز، شرکت هاي بورسي ای که بیشتر اوقات محصولات خود را به خارج از کشور صادر ميکنند، به دلیل آنکه درآمد حاصل از فروش آنها افزايش مييابد، با افزايش سودآوري مواجه خواهند شد، اما در مقابل، شرکتهايي که بخش عمده مواد اوليه مورد نياز خود را از خارج کشور تأمين ميکنند، با افزايش هزينهها و در نتيجه، میزان سودآوري آنها کاهش یافته و ارزش سهام آنها تحت تأثير قرار ميگيرد.
پس دنبال کردن نحوه مخارج و درآمدهای ارزی شرکتها یکی از مهمترین مباحث سرمایهگذاری در بورس است.
بیشتر بخوانید: انواع روش های سرمایه گذاری در بورس بصورت مستقیم و غیر مستقیم
به عنوان مثال : اگر بانک مرکزی تصمیم به کاهش نرخ سود تسهیلات به بنگاههای اقتصادی و شرکتها بگیرد، این موضوع نیز باعث افزایش سود آوری، کاهش هزینههای مالی شرکت، و در نتیجه افزایش قیمت سهام آن شرکت میشود.
- بودجه سالیانه کشور
یکی از موارد مهمی که اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرار می دهد و از عوامل موثر بر قیمت سهام به شمار می رود بودجه سالیانه و جزییات آن است. در واقع ترکیب بودجه سالیانه کشور نشاندهنده مقدار و میزان توجه دولت به صنایع مختلف موجود است.
بطور مثال در صورتی که دولت از بودجه خود بخش زیادی را صرف ارائه تسهیلات برای گسترش صنایع پتروشیمی و افزایش ظرفیت تولید پتروشیمی کشور کند، این مسئله باعث رونق این صنعت شده و طبیعتا سهام شرکتهای فعال در این زمینه را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
- قوانین و مقررات
به طور کلی تصمیمگیری بهتر و دقیقتر توسط سرمایه گذاران زمانی گرفته می شود که ثبات در قوانین و مقررات وجود داشته باشد.
بطور مثال افزایش تعرفه واردات خودرو میتواند، افزایش در میزان فروش شرکتهای خودروساز داخلی را در به دنبال داشته باشد و در نتیجه باعث افزایش سودآوری آنها شود،اما در صورتی که تغییر پیدرپی این قوانین باعث سردرگمی شرکتها شود و باعث خلل در برنامهریزی بلندمدت آنها شود.
- نرخ تورم
یکی از عوامل موثر بر قیمت سهام نرخ تورم می باشد که می تواند بازار سرمایه را دستخوش تغییراتی کند و بر روی قیمت سهام بسیار اثر بگذار، زیرا تعدادی از شرکتهای بورسی توانایی این را دارند که قیمت محصولات خود را بیشتر از نرخ افزایش در هزینههای عملیاتی و نرخ تورم افزایش دهند.
در این صورت، نرخ رشد سود بیش از نرخ تورم خواهد بود و قیمت سهام این شرکتها در آینده افزایش میابد اما اگر برعکس این موضوع رخ دهد و در شرکتهایی که نرخ افزایش قیمت محصولات آنها کمتر از نرخ افزایش در هزینه آنها باشد، نرخ رشد سود، کمتر از نرخ تورم می شود و باعث کاهش قیمت سهم این شرکتها را در بورس اوراق بهادار خواهد شد.
بیشتر بخوانید: افزایش نقدینگی ،عامل اصلی افزایش نرخ تورم در ایران
توجه داشته باشید که سرمایهگذارانی میتوانند در بازار سرمایه، سود مناسبی کسب کنند که نسبت به شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور احاطه کامل داشته باشند و در جریان تغییر سیاستهای کلی کشور باشند و به صورت کلی تغییرات سطح عمومی قیمتها، نرخ سود بانکی و یا حتی تغییرات نرخ بیکاری می تواند باعث نوسان قیمت سهام در بازار بورس ایران شود.
*پس همواره نسبت به جریانات کلی سیاسی و اقتصادی کشور و اخبار مهم این حوزه، پیگیر باشید و نسبت به هر یک از این تغییرات تحلیلهای مناسبی را داشته باشید.
بیشتر بخوانید: اصول و روشهای تحلیل تکنیکال در بورس از طریق استراتژیهای مختلف
عوامل مرتبط با صنعت
دسته دوم که بسیار مهم است و از عوامل موثر بر قیمت سهام به حساب می آید عوامل مرتبط با صنعت می باشد.
در واقع شرکتهایی موفق به دریافت پذیرش در بورس می شوند که از صنایع بسیار گستردهای باشند.خودروسازی، صنایع پتروشیمی، فلزات اساسی، پالایشگاهی، سیمان، و … تعدادی از آنها می باشند.
- نحوه قیمتگذاری محصولات
قیمتگذاری محصولات در شرکتهای بورسی به روشهای مختلفی انجام میشود. برای سرمایهگذاری در سهام مناسب توجه به این موضوع ضروری است. به عنوان نمونه در برخی از مواقع دولت در راستای قیمتگذاری مناسب با هدف تنظیم بازار، مستقیماً بر قیمت خودروهای تولید داخل، نظارت و قیمت آنها را تعیین میکند.
این موضوع باعث میشود قیمت سهام شرکتهای بورسی در حوزه خودرو دست خوش تغییراتی قرار گیرد که هر سرمایهگذار باید نسبت به اینگونه تصمیمات دولت آشنا بوده و در زمان مناسب تصمیم به خرید و یا فروش سهام این شرکتها کند.
برخی دیگر از محصولات مثل مواد دارویی و غذایی نیز نرخهای مصوب دارند. یا در مثالی دیگر قیمت بعضی از محصولات صادراتی مثل فلز روی یا متانول شرکتهای پتروشیمی، توسط نرخهای جهانی مشخص میشود. لذا رصد قیمتهای جهانی در این صنایع بسیار مهم است.
پس رصد نحوه قیمتگذاری و تغییرات این قیمتها بسیار مهم بوده و میتواند قیمت سهام شرکت مورد نظر را تحت تاثیر قرار دهد.
- میزان عرضه و تقاضا برای محصولات
در بازه های زمانی مختلف نیز، بسته به شرایط ممکن است تقاضا برای محصولات صنعت خاصی افزایش یابد. این امر میتواند منجر به افزایش فروش برخی شرکتها شده و در نهایت قیمت سهام آنها نیز افزایش یابد.
بیشتر بخوانید: عرضه و تقاضا در بازار سهام چیست؟تاثیر عرضه و تقاضا بر روی قیمت سهام
بطور مثال همانطور که مستحضر هستید در سالهای گذشته صنعت مسکن و ساخت و ساز بسیار پر رونق شده بود. در این شرایط صنایع مرتبط با بخش مسکن مثل صنعت سیمان و آجر و کاشی و سرامیک و … به دلیل تقاضای بالا برای محصولاتشان در ساخت و ساز سودآوری مناسبی را تجربه کردند.
بیشتر بخوانید: قانون عرضه و تقاضا چیست؟ بررسی رابطه بین عرضه و تقاضا همراه با نمودار
- رقابتی یا انحصاری بودن صنعت
در واقع نوع محصول یا خدماتی که توسط شرکتها ارائه میشود هم در سودآوری شرکت بسیار موثر می باشد. توجه داشته باشید شرکتهای دارای بازار انحصاری معمولا برای فروش محصولات خود مشکلی نداشته و سودآوری مناسبی نیز دارند.
سایر شرکتها نیز بسته به تبلیغات و رقابتی که دارند میتوانند سودسازی خوبی داشته باشند. این واقعیت وجود دارد که هر اندازه ای که یک محصول انحصاریتر باشد میزان سودآوری برای شرکتهای تولیدکننده آن محصولات بیشتر خواهد شد و رقبای کمتری در این بازار وجود دارند.
با توجه به مطلب گفته شده توجه داشته باشید قبل از خرید سهام هر یک از صنایع، مورد ارزیابی قرار گیرد و احتمال ورود رقبای جدید در آن بازار بهخوبی سنجیده شود.
- حجم سرمایهگذاری در صنعت
یکی از عوامل موثر بر قیمت سهام حجم سرمایهگذاری در صنعت می باشد که هرچه حجم سرمایهگذاری در یک صنعت بیشتر باشد، بیان کننده انتظار سوددهی بیشتر و مناسب آن در آینده خواهد بود.
دریافت اطلاعات در ورود سرمایههای کلان به صنایع مختلف میتواند به سرمایهگذاری بهتر در سهام شرکتها کمک کند.
- وضعیت صنایع مرتبط
بررسی وضعیت صنایع مرتبط با صنعت مورد نظر از دیگر عوامل موثر بر قیمت سهام یک شرکت است. برخی از صنایع در داخل کشور به صنایع دیگر وابستگی شدیدی دارند و در صورت رکود یکی از صنایع، سایر صنایع نیز با چالشها و مشکلات جدی مواجه خواهند شد.
برای مثال در حال حاضر صنایع فولاد با صنایع استخراج سنگآهن و خودروسازی ارتباط تنگاتنگی دارد و رکود در صنایع فولاد، رکود در دیگر صنایع را به دنبال خواهد داشت.
با توجه به این موضوع توصیه میشود قبل از خرید سهام شرکتها بورسی، تحلیل از آن صنعت و صنایع وابسته داشته باشیم تا در صورت تغییرات در یکی از صنایع، تغییرات در صنایع دیگر را به خوبی پیشبینی کنیم زیرا رونق یا رکود یک صنعت میتوانند بر روی صنایع مرتبط دیگر هم اثرگذار باشد.
- تحولات فناوری
امروزه سرعت پیشرفت و تحول فناوری بر هیچ کس پوشیده نیست. صنایعی که بتوانند از تحولات و پیشرفت فناوری، بیشتر بهره ببرند مسلما در بلندمدت رشد خوبی را تجربه خواهند کرد.
همچنین توجه به انطباق پذیری شرکتها با پیشرفت تکنولوژی نیز اهمیت ویژهای دارد. شرکتهای پیشرو همواره از شرکتهای دنباله رو در وضعیت بهتری قرار خواهند داشت!
عوامل درونی
دسته سوم که بسیار مهم هم هست و از عوامل موثر بر قیمت سهام به حساب می آید عوامل درونی می باشد که در ادامه به توضیح آنها خواهیم پرداخت عوامل درونی در واقع به وضعیت داخل شرکت بستگی دارند.
- میزان سودآوری شرکت و ثبات آن
بدون ترديد، مهمترين انگيزه يک سرمايهگذار از خريد سهام شرکت، کسب سود است. برای سرمایهگذاران مهم است که شرکت مورد نظر بتواند عملکرد مناسبي داشته و سود قابل قبولي را در هر سال به دست میآورد. همه عواملی که تا پیش از این نیز در مورد آنها بحث شد تاثیر خود را ابتدا در سودسازی شرکت و نهایتا در قیمت سهام آن نشان میدهند.
دیگر عامل مهم، تداوم روند سودآوری و چشمانداز مناسب شرکت در آینده است. چرا که از ديد سرمايهگذاران، شرکتي که فقط در يک دوره سود خوبي کسب کند، اما نتواند به اين روند ادامه دهد، گزينه مناسبي براي سرمايهگذاري نخواهد بود.
نکته ديگري که بسیار مهم است اين است که شرکتها، در سالهاي ابتدای فعاليت خود، سودآوري چندان بالايي ندارند و به تدريج، روند سودآوري آنها بهبود مي يابد که لازم است سرمايهگذاران با ديد بلندمدت، سودآوري شرکت را مورد ارزيابي قرار دهند.
بیشتر بخوانید: چگونه به یکی از بورس بازان حرفه ای و موفق در جهان تبدیل شویم
- نسبت قیمت به درآمد سهم (P/E)
نسبت P/E که در بازار سرمایه کاربرد زیادی دارد در واقع نشاندهنده دوره بازگشت سرمایه سهام شرکت است. نسبت P به E از تقسيم کردن قيمت سهم ((Price به سود ساليانه سهم (Earning) )بدست مي آيد.
براي مثال، دو شرکت الف و ب را که هر دو در صنعت ساختمان فعاليت ميکنند و در اغلب شرايط نيز با هم يکسان هستند، درنظر بگيريـد.
اگر سود سهام هر دو شرکت در پايان سال 100 تومان باشد، اما قيمت سهام شرکت الف در بورس 500 تومان و قيمت سهام شرکت ب، 1000 تومان، شما چه نتيجه اي خواهيد گرفت؟
طبيعتا اولين چيزي که به ذهن ميرسد اين است که با فرض تداوم روند سودآوري، شرکت “الف” پس از 5 سال، خواهد توانست اصل سرمايه سهامدارانش را از محل سود سهام، تأمين نمايد (5=100/500)، درحاليکه اين مدت در شرکت “ب”، 10 سال است (10=100/1000).
بنابراين، احتمالا شرکت “الف” در مقايسه با شرکت “ب”، در وضعيت مناسب تري قرار دارد. معمولا در شرايط يکسان، هر اندازه نسبت P به E يک شرکت در مقايسه با ساير شرکتهاي موجود در آن صنعت کمتر باشد، نشان دهنده با ارزش بودن سهم است.
همچنين با بررسي نسبت P به E يک شرکت و مقايسه آن با نسبت P به E ساير شرکتهاي فعال در آن صنعت، ميتوان دريافت که آيا قيمتي که هماکنون براي سهم مذکور در بورس تعيين شده، قيمت مناسبي است يا خير. البته بايد توجه داشت که نسبت P به E تنها يکي از معيارهاي ارزيابي سهم است و نبايد به تنهايي و بدون درنظر گرفتن ساير معيارها، ملاک تصميمگيري قرار گيرد.
- قابلیت نقدشوندگی سهام
یکی از مهترین ویژگیهای یک دارایی خوب از جمله سهام، نقدینگی بالای آن (قابلیت تبدیل شدن سریع آن به پول نقد) است.
توجه داشته باشید که در بازار بورس هر چه دفعات معاملات و حجم معاملات و تعداد سهام معامله شده یک شرکت بیشتر باشد، نشان دهنده قابلیت نقدشوندگی بالای آن سهم میباشد.
درباره نحوه انجام معاملات در بورس بیشتر بدانید
- طرحهای توسعه شرکت
برنامهریزی شرکت برای اجرای طرحهای توسعه میتواند نشاندهنده رشد و پویایی آن شرکت خواهد بود که از عوامل موثر بر قيمت سهام هم به شمار میرود.
بنابراين وجود طرحهاي توسعهاي، ميتواند يکي از نشانههاي ارزنده بودن سهام شرکت باشد. البته که سرمایهگذار باید هدف و اثرات انجام طرح توسعه را کاملا مورد بررسی قرار دهد، زیرا تاثیر همه طرحهای توسعه مشابه یکدیگر نیست.
مثلا طرحهايي که براي تعويض ماشينآلات فرسوده يک شرکت اجرا مي شود، در مقايسه با طرحهايي که با هدف راهاندازي خطوط توليد جديد اجرا مي شود، تأثير کمتـري در ميزان سودآوري شرکت دارند.
- میزان سهام در دست مردم (سهام شناور)
به بخشی از سهام شرکت که در اختیار عموم مردم و سهامداران خرد قرار دارد، سهام شناور میگویند. هرچه سهام شناور یک شرکت بیشتر شود، تعداد معاملات سهام و نقدشوندگی آن نیز افزایش می یابد.
در نتیجه وضعيت آن سهم مناسبتر خواهد بود. زیاد بودن سهام شناور مزایایی از جمله واقعی بودن قیمت سهام، کاهش احتمال دستکاری در قیمت سهام، کاهش ریسک معاملات و … را به همراه دارد.
بیشتر بخوانید: نحوه محاسبه ریسک برای به دست آوردن میزان ریسک کلی و ریسک پرتفوی
- ترکیب سهامداران شرکت
تصمیمگیرندگان اصلی یک شرکت در واقع سهامداران عمده آن شرکت هستند. معمولا سهامداران عمده، خود نهادها و شرکتهای بزرگ حقوقی هستند که منافع خاصی را از سرمایهگذاریهایشان دنبال میکنند.
حضور سهامداران عمده خوشنام و با سابقه خوب در ترکیب سهامداران که در مواقع لازم از سهام شرکت حمایت میکنند، نقطه قوت برای سهام آن شرکت محسوب می شود و میتواند باعث افزایش سود و کاهش ضررهای احتمالی در سرمایهگذاری افراد شود اما به معناي حمايت آنان از سهم نيست و بايد عملکرد گذشته سهامداران عمده در اين خصوص مورد بررسي قرار گيرد.
- وضعيت داراييها و بدهيهاي شرکت
صورتهاي مالي اساسي شرکت ازجمله ترازنامه اطلاعات دقیقی درباره عملکرد آن شرکت در اختیار ما قرار می دهد، که می توان با بررسي صورت های مالی شناخت خوبي نسبت به وضعيت مالي شرکت و بخصوص ميزان داراييها و بدهيهاي آن بدست آورد.
طبيعتا براي سهامدار، به عنوان فردي که به نسبت سهامش مالک شرکت محسوب ميشود، اين موضوع بسيار حائز اهميت است که شرکت، چه داراييهايي در اختيار دارد، به چه ميزان بدهي دارد.
این مقاله جهت بررسی عوامل موثر بر قیمت سهام که یکی از مهمترین نکاتی که قبل از خرید و سرمایه گذاری باید به آن توجه کنیم گردآوری شده است امیدوارم که مطالعه این مطلب رضایت شما را جلب نموده باشد.
4 پاسخ
عالییییییی
بسیار ساده و آموزنده
عالی بود
خيلي م عالي. مرسي از مطالب خوبي که گذاشتين.