در شرایط اقتصادی فعلی ایران، سیاست دلار تک نرخی به عنوان یکی از تغییرات کلیدی در بازار ارز، توجه بسیاری از سرمایهگذاران و کارشناسان بورس را جلب کرده است. این سیاست که با هدف حذف رانت ارزی و حرکت به سمت بازار آزاد اجرا میشود، میتواند اثرات متنوعی بر سودآوری شرکتهای بورسی، صنایع مختلف و روند کلی بازار سرمایه داشته باشد.
تک نرخی شدن دلار چه تاثیری بر بورس میگذارد؟
سه کارشناس برجسته بازار سرمایه، شامل برزو حقشناس، احمد اشتیاقی و مجتبی شهبازی، در گفتوگو با دنیای اقتصاد، به بررسی تاثیر تک نرخی شدن دلار بر بورس و صنایع در افق کوتاهمدت تا بلندمدت پرداختهاند. در این مقاله از سبدگردان هدف، به صورت جامع به تحلیلهای آنها میپردازیم تا سرمایهگذاران بتوانند تصمیمگیری بهتری در بازار بورس داشته باشند.
برزو حقشناس: تفاوت تاثیر بر صنایع بالادستی و پاییندستی
برزو حقشناس تاکید میکند که اجرای سیاست دلار تک نرخی (یا تالار توافقی) اثرات یکسانی بر همه صنایع نخواهد داشت و باید هر گروه را جداگانه بررسی کرد. به عقیده او، این سیاست میتواند در برخی صنایع به جهش سودآوری منجر شود، اما لزوما برای همه مثبت نیست.
- صنایع بالادستی مانند پتروشیمی و فلزات معدنی: این صنایع به دلیل ماهیت صادراتی و جایگاه در زنجیره تولید، از افزایش نرخها سود میبرند. افزایش قیمتها میتواند سودآوری آنها را به طور قابل توجهی تقویت کند.
- صنایع پاییندستی: این شرکتها که مصرفکننده مواد اولیه هستند، با افزایش هزینهها مواجه میشوند. مدیریت شرکتها نقش کلیدی دارد؛ اگر بتوانند با رشد فروش، افزایش بهرهوری یا توسعه صادرات، تعادل هزینه و درآمد را حفظ کنند، افت سودآوری رخ نخواهد داد.
حقشناس هشدار میدهد که اگر این سیاست به گرانسازی دستوری منجر شود، تجربیات ناموفق گذشته تکرار خواهد شد. اما اگر عرضه و تقاضا بدون محدودیت دستوری عمل کند، میتواند به جهش پایدار سودآوری در برخی صنایع کمک کند. در صنایع حساس مانند دارو، ضعف مدیریت ممکن است بحران ایجاد کند. پیشنهاد او، تقویت نظام بیمهای به جای تخصیص مستقیم ارز است، که در اقتصادهای جهانی به عنوان راهحلی پایدار شناخته میشود. این رویکرد میتواند هزینهها را هدفمند جبران کند و از هدررفت منابع جلوگیری نماید.
احمد اشتیاقی: عبور از قیمتگذاری دستوری و رشد بلندمدت بورس
احمد اشتیاقی این سیاست را به معنای پایان قیمتگذاری دستوری در نرخ ارز و فروش محصولات میداند، که میتواند مسیر رشد بازار سرمایه را هموار کند. به نظر او، سودآوری شرکتها در بلندمدت با تورم همسو خواهد بود و این سیاست زمینهساز افزایش مستمر سود هر ساله میشود.
- تاثیر بر شرکتهای صادراتمحور: نرخ ارز دیگر تثبیت نمیشود و افزایش تدریجی آن، سود این شرکتها را تقویت میکند.
- شرکتهای واردکننده و مصرفکننده مواد اولیه: با افزایش بهای تمامشده، امکان تعدیل قیمت فروش وجود دارد. حتی این گروهها میتوانند حاشیه سود را حفظ کنند، به شرط همکاری دولت در تعدیل نرخها.
- کل بازار بورس: بخش عمده بازار کامودیتیمحور است و افزایش نرخ دلار به نفع کلیت بورس خواهد بود. این میتواند P/E بازار را حداقل دو واحد افزایش دهد و فضای جدیدی برای سرمایهگذاری ایجاد کند. رشد اخیر شاخص بورس نیز تحت تاثیر این سیاستها بوده و با تداوم آن، رشد بیشتر ممکن است.
اشتیاقی پیشبینی میکند صنایعی مانند مواد غذایی، روغن و لبنیات نیز با حفظ حاشیه سود، رشد مناسبی تجربه کنند و در نهایت، این تحولات به نفع شرکتهای بورسی تمام شود.
مجتبی شهبازی: تمرکز بر صادرات و افزایش بهرهوری اقتصادی
مجتبی شهبازی معتقد است افزایش نرخ ارز از طریق رشد مبلغ فروش، سود شرکتهایی با حاشیه سود ثابت را افزایش میدهد و بازدهی آنها را بهبود میبخشد. بیشترین تاثیر بر شرکتهای صادراتی، به ویژه در صنعت پتروشیمی است.
- پتروشیمیها: شرکتهایی که محصولاتشان با نرخ دلار نیما قیمتگذاری میشد (مانند اورهسازها) اثرپذیری بیشتری دارند، اما همه پتروشیمیها به یک اندازه منتفع نمیشوند. سرمایهگذاران باید این تفاوتها را در تحلیلها 고려 کنند.
- افق میانمدت و بلندمدت: در ابتدا ممکن است تاثیر بر حجم صادرات ملموس نباشد، اما افزایش سودآوری به سرمایهگذاری در توسعه ظرفیت منجر میشود و در نهایت، صادرات مقداری رشد خواهد کرد.
- حذف رانت و تاثیر کلان: گام اول، انتقال منافع واقعیشدن نرخ ارز به تولیدکننده است که به توسعه و بهبود عملکرد کمک میکند. در نگاه اولیه، صنایع پاییندستی ممکن است هزینه بیشتری بپردازند، اما در بلندمدت، افزایش بهرهوری کل اقتصاد به نفع همه خواهد بود و رقابت سالمتر میشود.
شهبازی تاکید دارد که تکنرخی شدن ارز، ساختارهای ناکارآمد ناشی از قیمتگذاری دستوری را اصلاح میکند و بهرهوری را افزایش میدهد.
در مجموع، کارشناسان بر این باورند که دلار تک نرخی میتواند فرصتهای جدیدی برای رشد بورس ایجاد کند، اما موفقیت آن به مدیریت صحیح و جلوگیری از دخالتهای دستوری بستگی دارد. سرمایهگذاران باید با توجه به نوع صنعت و شرکت، استراتژیهای خود را تنظیم کنند. برای اخبار بهروز بورس و تحلیلهای بیشتر، به منابع معتبر مانند بورس پرس مراجعه کنید. این تغییرات میتواند بازار سرمایه ایران را به سمت پایداری بیشتر سوق دهد.
